Chùa Long Sơn (Longshan Temple, 艋舺龍山寺), còn viết là Lungshan, là ngôi chùa nên xem nếu ở Đài Bắc (Taipei, 台北) bạn chỉ xem một chùa. Trước hết đây là nơi thờ tự đang hoạt động: người ta đến cả ngày để cầu Quan Âm, nữ thần từ bi, và bạn sẽ thấy hoa quả cúng trên bàn, người gieo quẻ âm dương để hỏi thần một câu, và người đứng chắp tay cầu nguyện. Từ năm 2020, chùa không cho người đến lễ đốt hương nữa, nên bạn sẽ không thấy những đám khói mà các sách hướng dẫn cũ mô tả. Du khách được chào đón, chỉ cần đi lại nhẹ nhàng.
- Giờ mở cửa 06:00-22:00 mỗi ngày; vào cửa lần cuối 21:45
- Địa chỉ Số 211, đường Quảng Châu (Guangzhou St.), quận Vạn Hoa
- MRT ga Longshan Temple (龍山寺, tuyến Xanh dương, BL10)
Lược sử
Theo lịch sử của chính chùa, những người di cư từ Tuyền Châu, Phúc Kiến đã mang hương hỏa của chùa Long Sơn ở An Hải qua eo biển, và việc xây dựng ở đây bắt đầu năm 1738, hoàn thành năm 1740. Từ đó chùa đã được xây lại nhiều lần:
- 1815: một trận động đất san phẳng mọi thứ trừ bàn thờ, và chùa được xây lại.
- 1919-1924: lần xây lại lớn nhất trong lịch sử chùa, do bậc thầy xây dựng Vương Ích Thuận (Wang Yi-shun, 王益順) dẫn dắt, biến nơi đây thành ngôi chùa kiểu cung điện bằng gỗ và đá như bạn thấy ngày nay. Hầu hết các công trình hiện nay, trừ chánh điện, có từ thời kỳ này.
- 1945: một trận không kích của Mỹ thiêu rụi chánh điện. Tượng Quan Âm vẫn còn nguyên, chỉ bị khói hun đen, chuyện này đến nay vẫn được kể như một phép màu. Chánh điện được xây lại từ năm 1955 đến 1959.
- 1985: được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia (hạng hai). Năm 2018, Bộ Văn hóa nâng lên thành di tích quốc gia, hạng cao nhất.
Bố cục của chùa
Chùa Long Sơn quay mặt về hướng nam và được xây theo kiểu chùa ba điện có sân trong cổ điển: tiền điện, chánh điện ở giữa và hậu điện, nối với nhau bằng hai dãy nhà bên, nên toàn bộ mặt bằng thành một hình vuông trong hình vuông. Bạn đi vào qua tiền điện, băng qua sân đến chánh điện, rồi vòng quanh đến hậu điện.
- Tiền điện (前殿) rộng mười một gian, với điện Tam Xuyên (三川殿) ở giữa, nằm giữa hai điện Long Môn và Hổ Môn. Tường đá được chạm khắc các tích truyện từ Tam Quốc Diễn Nghĩa và Phong Thần Diễn Nghĩa.
- Chánh điện (正殿) thờ Quan Âm. Bà ngồi ở giữa, hai bên là Bồ Tát Văn Thù (文殊) và Phổ Hiền (普賢), Thập Bát La Hán dọc hai bên, cùng hai vị hộ pháp Vi Đà và Già Lam. Một hành lang 42 cột chạy vòng quanh điện.
- Hậu điện (後殿) thờ các thần Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian: Ma Tổ (天上聖母), nữ thần biển; Văn Xương (文昌帝君), vị thần trông coi chữ nghĩa, học hành và sự nghiệp; Quan Công (關聖帝君); Chú Sinh Nương Nương (註生娘娘), nữ thần sinh nở; Thành Hoàng (城隍爺); và nhiều vị khác.
- Hai dãy nhà bên có lầu chuông và lầu trống, với mái sáu cạnh dẹt khác thường, có hình như nóc kiệu. Từ năm 2001, Nguyệt Lão (月老神君), ông già dưới trăng lo chuyện se duyên, và thầy thuốc Hoa Đà (華佗仙師) có bàn thờ ở dãy đông và dãy tây.
Những gì nên ngắm
- Cột rồng bằng đồng ở tiền điện: văn phòng du lịch Đài Bắc gọi đây là cặp cột rồng cuộn đúc đồng duy nhất ở Đài Loan.
- Trần xoắn ốc ở chánh điện: một vòm khung gỗ ghép khít vào nhau mà không dùng một chiếc đinh nào.
- Các mái chùa: rồng, phượng và hình nhân làm từ mảnh sứ cắt và thủy tinh màu (剪黏) cùng gốm giao chỉ, thuộc hàng trang trí đền chùa đẹp nhất Đài Loan.
- Hậu điện và hai dãy bên: hậu điện có bàn thờ Ma Tổ, nữ thần biển, Văn Xương, thần của giới học trò, và Quan Công; Nguyệt Lão (月老), vị thần lo chuyện se duyên, có bàn thờ ở một dãy bên.
Từ năm 2000 chùa không còn đốt vàng mã, nên ít khói hơn trước nhiều.
Trang web của chùa có bài thuyết minh âm thanh miễn phí bằng tiếng Trung và tiếng Anh, bạn có thể bật trên điện thoại khi đi một vòng.
Phép lịch sự trong chùa
Nói khẽ, tránh đường cho người đang cầu nguyện, và đừng chĩa máy ảnh vào mặt họ. Ăn mặc thoải mái cũng được, nhưng những người xung quanh bạn đến để lễ bái, nên hãy cư xử như ở bất kỳ nhà thờ hay đền miếu nào.
Không đốt hương. Chùa Long Sơn giảm dần từng bước: từ bảy lư hương xuống còn ba vào năm 2015, rồi còn một vào năm 2017, và tháng 3/2020 thì đóng luôn lư hương cuối cùng với người đến lễ. Giờ đây chùa thắp một cây hương lớn thay cho mọi người, và người ta chắp tay cầu nguyện, điều mà chùa gọi là dâng "tâm hương" (心香). Bạn cũng làm như vậy: không có gì phải mua và không có gì phải thắp.
Gieo quẻ âm dương và xin xăm
Cả ngày bạn sẽ nghe tiếng lách cách của những miếng gỗ đỏ hình trăng khuyết (筊杯, quẻ âm dương) rơi xuống sàn. Đây là cách người ta hỏi thần một câu hỏi có hoặc không: họ khấn câu hỏi với thần, rồi thả đôi miếng gỗ xuống:
- Một mặt phẳng ngửa, một mặt cong ngửa: có. Đây là quẻ "thánh" (聖筊).
- Cả hai mặt cong ngửa: không (陰筊).
- Cả hai mặt phẳng ngửa: thần đang "cười" (笑筊): chưa có câu trả lời, bạn có thể hỏi lại.
Xin xăm (籤詩) đi cùng với quẻ. Khi quẻ cho phép hỏi, bạn rút một que đánh số từ ống cao, rồi gieo quẻ lần nữa để xác nhận đúng que. Nếu được quẻ có, bạn tìm bài thơ ứng với con số đó. Các bài thơ là những bài thơ cổ ngắn bằng chữ Hán. Nếu bạn thử, hãy làm khẽ khàng và nhường chỗ cho người đến cầu nguyện.
Nên biết: sáng sớm là lúc yên tĩnh nhất. Khi trời tối, chùa lên đèn và đông vui, chỉ cách phố Hoa Tây (Huaxi) và các chợ đêm quanh đó vài bước chân.
Lễ hội
Chùa Long Sơn theo âm lịch, nên ngày lễ hội thay đổi mỗi năm. Các sự kiện lớn hằng năm của chùa là lễ hội đèn lồng vào tháng Giêng âm lịch (quanh Tết Nguyên đán và Tết Nguyên tiêu), lễ tắm Phật vào tháng Tư, và lễ Vu Lan (tháng cô hồn) vào tháng Bảy. Vía Quan Âm rơi vào ngày 19 tháng Hai âm lịch.
Quanh chùa
Chùa Long Sơn nằm ở Vạn Hoa (Wanhua, 萬華), một trong những khu phố lâu đời nhất Đài Bắc, từng là bến cảng sông Mạnh Giáp (Bangka, 艋舺). Công viên Bangka nằm ngay phía trước, các tiệm thuốc bắc trên phố Tây Xương (Xichang) cách một phút, và chợ đêm phố Hoa Tây bắt đầu cách một hai dãy nhà về phía bắc.
Cách vài phút đi bộ, khu phố lịch sử Bopiliao (剝皮寮歷史街區) là một dãy nhà phố cổ đã được trùng tu, có hành lang mái vòm và tường gạch đỏ, trùng tu năm 2009. Con phố mở cửa từ thứ Ba đến Chủ Nhật 09:00-21:00, các không gian trong nhà 09:00-18:00; đóng cửa thứ Hai. Cùng ga MRT: ga Longshan Temple (tuyến Xanh dương, BL10). Hãy đến đó vào cuối buổi chiều, quay lại chùa khi đèn vừa lên, rồi sang phố Hoa Tây ăn tối.
→ Hướng dẫn khu Vạn Hoa · Đền chùa ở Đài Bắc · Chợ đêm
Bạn tò mò những miếng gỗ đỏ hình trăng khuyết và những bó hương dùng để làm gì? Inside Tainan có một bài hướng dẫn dễ hiểu về văn hóa đền chùa, dùng ở chùa Long Sơn cũng hợp.
Nguồn
Lịch sử lấy từ trang lịch sử xây dựng và niên biểu của chính chùa (Lungshan Temple). Bố cục, việc xếp hạng di tích quốc gia năm 2018 và các lễ hội lấy từ trang giới thiệu của chùa; các vị thần lấy từ các trang chánh điện, hậu điện và lịch lễ hội; bài thuyết minh âm thanh từ trang Tour Guide. Giờ mở cửa, giờ vào cửa lần cuối, địa chỉ, MRT và chi tiết về cột rồng đồng và trần chùa lấy từ Taipei Travel. Việc chấm dứt đốt hương theo UDN / Business Today (tháng 6/2026). Quẻ âm dương và xin xăm theo Taiwan Panorama, do Taiwan News đăng lại. Bopiliao theo trang chính thức của khu phố lịch sử Bopiliao. Kiểm tra tháng 10/2026.